Reisu-l-uleme – kratka biografija

Autor Nusret Kujraković

Mjesto rođenja reisu-l-ulema

Dosadašnji reisi dolaze iz sljedećih mjesta: Hadžiomerović je iz Kulen Vakufa, Abazagić iz Tuzle, Šarac iz Stoca, Čaušević iz Arapuše kod Bosanske Krupe, Maglajlić iz Banja Luke, Spaho iz Sarajeva, Fejić iz Mostara, Kemura iz Sarajeva, Hadžiabdić iz Prusca, Mujić iz Gornje Orahovice kod Gračanice, Selimoski iz Kičeva u Makedoniji i Cerić iz Velikog Čajnog kod Visokog.

 Period vršenja dužnosti reisa

Mustafa Hilmi-ef. Hadžiomerović (1882-1893), Mehmed Teufik-ef. Abazagić (1893-1909), hafiz Sulejman-ef. Šarac (1910-1912), Mehmed Džemalud-ef. Čaušević (1913-1930), hafiz Ibrahim-ef. Maglajlić (1930-1936), Fehim-ef. Spaho (1938-1942), Ibrahim-ef Fejić (1947-1957), Sulejman-ef. Kemura (1957-1975), Naim-ef. Hadžiabdić (1975-1987), hafiz Husein-ef. Mujić (1987-1989), Jakub-ef. Selimoski (1991-1993) i dr. Mustafa-ef. Cerić (1993-2012). Napomena: prva godina u zagradi označava godinu izbora za reisa, a druga godinu prestanka dužnosti.

Način okončanja reisovskog mandata

Mustafa Hilmi-ef. Hadžiomerović je podnio ostavku zbog starosti, Mehmed Teufik-ef. Abazagić dao ostavku zbog izbora reisa po novom Štatutu i odlaska u penziju, hafiz Sulejman-ef. Šarac dao je ostavku pod prisilom, Mehmed Džemalud-ef. Čaušević svojevoljno napustio položaj i zatražio umirovljenje zbog neslaganja sa ukidanjem autonomije IZ-e i njenim novim tzv. „Srškićevim Ustavom“ koji je sankcionirao kralj Aleksandar, hafiz Ibrahim-ef. Maglajlić otišao u penziju zbog poraza njegovih političkih mentora, Fehim-ef. Spaho umro za vrijeme mandata, Ibrahim-ef Fejić otišao u penziju zbog starosti na osobni zahtjev, Sulejman-ef. Kemura umro za vrijeme mandata, Naim-ef. Hadžiabdić umro za vrijeme mandata, hafiz Husein-ef. Mujić podnio ostavku zbog zahtjeva uleme, Jakubu-ef. Selimoskom zbog raspada Jugoslavije automatski prestala dužnost i dr. Mustafi-ef. Ceriću istekao mandat.

Redosljed reisa po dužini reisovskog mandata

Dr. Mustafa-ef. Cerić je bio reis 20 godina, Sulejman-ef. Kemura 19 godina, Mehmed Džemalud-ef. Čaušević 18 godina, Mehmed Teufik-ef. Abazagić 17 godina, Naim-ef. Hadžiabdić 13 godina, Mustafa Hilmi-ef. Hadžiomerović 12 godina, Ibrahim-ef Fejić 11 godina, hafiz Ibrahim-ef. Maglajlić 7 godina, Fehim-ef. Spaho 5 godina, hafiz Sulejman-ef. Šarac 3 godine, hafiz Husein-ef. Mujić 3 godine i Jakub-ef. Selimoski 3 godine. Napomena: prilikom sabiranja uračunate kalendarske godine.


Mjesto ukopa umrlih reisa

U harem Begove džamije u Sarajevu: Mehmed Džemalud-ef. Čaušević, Fehim-ef. Spaho, Sulejman-ef. Kemura, Naim-ef. Hadžiabdić. Na Grlića brdu kod Sarajeva: Mustafa Hilmi-ef. Hadžiomerović, hafiz Sulejman-ef. Šarac i Ibrahim-ef Fejić. U haremu Jalske džamije u Tuzli: Mehmed Teufik-ef. Abazagić. U haremu Kazanferije džamije u Banja Luci: hafiz Ibrahim-ef. Maglajlić. U Tuzli ukupan je hafiz Husein-ef. Mujić.


Teritorijalna nadležnost reisa

Bosna i Hercegovina: Mustafa Hilmi-ef. Hadžiomerović, Mehmed Teufik-ef. Abazagić, hafiz Sulejman-ef. Šarac i dr. Mustafa-ef. Cerić. ex-Jugoslavija: Mehmed Džemalud-ef. Čaušević, hafiz Ibrahim-ef. Maglajlić, Fehim-ef. Spaho, Ibrahim-ef Fejić, Sulejman-ef. Kemura, Naim-ef. Hadžiabdić, hafiz Husein-ef. Mujić i Jakub-ef. Selimoski.

Mjesto predaje menšure

Konak u Sarajevu: Mustafa Hilmi-ef. Hadžiomerović, Mehmed Teufik-ef. Abazagić (nakon dove u Carevoj džamiji). Careva džamija u Sarajevu: hafiz Sulejman-ef. Šarac, Mehmed Džemalud-ef. Čaušević i Fehim-ef. Spaho. Gazi Husrev-begova džamija u Sarajevu: Ibrahim-ef Fejić, Sulejman-ef. Kemura, Naim-ef. Hadžiabdić, Jakub-ef. Selimoski i dr. Mustafa-ef. Cerić. Bajrakli džamija u Beogradu: hafiz Ibrahim-ef. Maglajlić i hafiz Husein-ef. Mujić.


Medresansko obrazovanje reisu-l-ulema 

Bosanske medrese: Gazi Husrev-vegova medresa u Sarajevu: Sulejman-ef. Kemura, Naim-ef. Hadžiabdić, Jakub-ef. Selimoski i dr. Mustafa-ef. Cerić. Gazi Husrev-begov hanikah i Kuršumlija u Sarajevu: Mustafa Hilmi-ef. Hadžiomerović. Behram-begova medresa u Tuzli: Mehmed Teufik-ef. Abazagić i hafiz Husein-ef. Mujić. Bihaćka medresa: Mehmed Džemalud-ef. Čaušević. Banjalučka medresa: hafiz Ibrahim-ef. Maglajlić. Karadžoz-begova medresa u Mostaru: Ibrahim-ef Fejić. Istanbulske medrese: Mustafa Hilmi-ef. Hadžiomerović i hafiz Sulejman-ef. Šarac. Šerijatsko-sudačka škola u Sarajevu: Fehim-ef. Spaho.

Zanimljivosti o reisu-l-ulemama

Mustafa Hilmi-ef. Hadžiomerović: odbio je osobno imenovanje na položaj sarajevskog kadije od rumelijskog kadiaskera, zbog kolege Nezir-ef. Škaljića koji je obavljao tu dužnost, bio je po položaju član Upravnog vijeća Vilajeta Bosna za vrijeme Osmanlija, tek uz dopuštenje žitelja Bosanskog Novog prihvatio se dužnosti muderrisa u Kuršumliji medresi u Sarajevu, jer je ranije bio obećao da će biti muderris u medresi u Bos. Novom. Mehmed Teufik-ef. Abazagić: naporno radio protiv hidžre Bošnjaka u Tursku, nije se otvoreno stavio na stranu Džabićevog pokreta za vjersku i vjerskoprosvjetnu autonomiju Bošnjaka. Hafiz Sulejman-ef. Šarac: prvi izabrani reis od naroda po Štatutu iz 1909. godine, prvi reis čije je smjenjivanje i ostavka zatražena od Hodžinske izborne kurije i Zemaljske vlade za BiH. Mehmed Džemalud-ef. Čaušević: najveći reformator, prosvjetitelj i modernista među reisima; odlikovan velikim priznanjem od halife čuvara dvaju harema-Haremejni muhteremejn, veliki borac protiv ukidanja autonomije IZ-e, dao snažan doprinos u objelodanjivanju genocida nad Bošnjacima u Prvom svjetskom ratu i neposredno poslije njega.

Izvor: Preporod

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s